Cụm từ "thực phẩm chức năng" giờ đây đã trở thành phổ biến và quen thuộc trong hàng tiêu dùng của người dân. Nhưng "chức năng" đích thực của nó có phải là "thần dược" để mang đến cho chúng ta một sức khỏe như lực sĩ và nhiều công dụng trị bách bệnh đến thế là điều chúng ta cần tìm hiểu để có thông tin chính xác và có cơ sở khoa học.
Từ trà thanh nhiệt đến trà... thực phẩm chức năng
Có hai loại bao bì cho trà thanh nhiệt: Dạng túi lọc và dạng lỏng đóng chai. Thành phần chính là trà xanh có tác dụng giải nhiệt cho cơ thể, nhưng không ít nhãn hiệu đã kê công dụng của loại trà này như một loại thuốc có khả năng điều trị một số bệnh. Cụ thể như trà thanh nhiệt của V.T được giới thiệu là có công dụng hạ huyết áp nhẹ, thải u rê, trong thành phần có thảo quyết minh, cam thảo, thân atisô và hoa hòe.
Cũng thành phần tương tự, nhãn hiệu V.T còn có loại trà thanh nhiệt có tác dụng với bệnh trĩ chảy máu, sốt xuất huyết, táo bón, đặc biệt là tác dụng tốt cho người có máu nóng hay bị nhức đầu (!).
Ngoài ra, còn có một số loại được gọi là trà thanh nhiệt nhưng thành phần chính lại là các loại thảo dược, với quảng cáo có tác dụng ngừa và chữa một số bệnh như trà thanh nhiệt khổ qua, có thể làm món canh bổ dưỡng, giải nhiệt cho các bệnh về gan; trà sâm râu bắp với thành phần chính gồm râu bắp, rễ tranh, mía lau, lá dừa, cỏ ngọt, hương sâm chữa bứt rứt. Trà tim sen chữa chứng mất ngủ...
Chị Hồng Thu, chủ shop kinh doanh hàng thực phẩm trên đường Nguyễn Tri Phương, Q.5, TP. HCM cho biết, trà - thực phẩm chức năng có đủ loại, từ hàng nội đến hàng ngoại như hàng sản xuất trong nước bán chạy hơn vì giá rẻ, khoảng từ 10.000đ - 25.000đ/hôp.
Trong số này, có loại trà T.D được quảng cáo là thích hợp cho người muốn giảm béo, thành phầm gồm trà ô long, lá sen, tiêm diệp, thảo quyết minh, linh chi, cỏ ngọt... T.D còn có thêm loại thế hệ hai, bổ sung hoa trinh nữ hoàng cung, được giới thiệu dùng cho người muốn giảm mỡ bụng...
Đừng ngộ nhận về tác dụng của trà
Dùng trên nhãn mác các loại trà thanh nhiệt, thực phẩm chức năng đều ghi rõ sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế những thứ bệnh, nhưng không ít người sử dụng vẫn xem đó là thuốc chữa bệnh.
Chị Thanh Dung, công tác tại công ty bảo hiểm cho biết, chị sử dụng loại trà thực phẩm chức năng giảm béo trong siêu thị. Uống liên tục 4 tuần lễ, "mát" đến nỗi chị đi ngoài nhiều hơn so với trước khi dùng. Chị mừng vì thấy mình giảm được 2,5kg và dự định sẽ tiếp tục uống đến khi giảm được số cân như ý.
Theo lương y Đinh Công Bảy - Hội Dược liệu TP.HCM, nhiều loại trà chỉ đóng vai trò thanh nhiệt là chính, cho dù kết hợp nhiều loại dược thảo khác nhau. Sự kết hợp này chỉ làm tăng thêm khả năng giải nhiệt chứ không phải để chữa bệnh, việc quảng cáo trị sốt xuất huyết hay máu nóng, đau đầu, giảm nhịp tim... là không thể chấp nhận.
Các loại trà thực phẩm chức năng càng không thể là thuốc chữa bệnh, nhất là chữa bệnh béo phì. Trà thanh nhiệt giảm béo chỉ hỗ trợ trong quá trình giảm béo theo nhiều cơ chế khác nhau, ví dụ các thành phần như mã đề, rễ tranh, râu bắp... làm cho đi tiểu nhiều, các loại như lá nguồn trâu, đại hoàng, than thả diệp... thì sẽ đi tiêu nhiều. Việc bài tiết làm mất nước, dẫn đến giảm cân, chứ thực tế không phải làm tiêu mỡ. Các trà thực phẩm chức năng chỉ có thể giúp ngăn ngừa việc tích tụ các chất độc trong cơ thể.
"Dù được cho phép uống mỗi ngày, nhưng phải sử dụng với liều lượng vừa phải, nếu vì mát mà uống quá liều, cũng ảnh hưởng đến sức khỏe như hạ đường huyết gây choáng, hay đi tiểu nhiều dễ bị suy nhược..." đó là sự cảnh báo của các lương y.
