Một tình trạng đáng báo động là gần đây nhiều người lạm dụng, dẫn đến nghiện thuốc giảm đau khá nguy hiểm. Nghiện thuốc giảm đau cũng có thể cảnh báo sớm. Nguyên tắc ngăn chặn cơ bản vẫn là kiểm soát cường độ và liều lượng dùng thuốc.
Hiểu đúng về thuật ngữ “nghiện”
Câu hỏi đặt ra là nếu phải dùng liều cao hơn hoặc cứ phải phụ thuộc vào thuốc khi muốn bỏ thì có phải là bị nghiện hay không? Theo giải thích của các chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu lạm dụng thuốc quốc gia Mỹ, mỗi người có thể dung nạp hoặc phụ thuộc vào một loại thuốc nhưng không có nghĩa là bị nghiện. Quá trình này không chỉ xuất hiện cùng với việc sử dụng thuốc giảm đau.
Nó có thể xảy ra với bất kỳ loại thuốc nào khác. Nhiều người sai lầm khi sử dụng thuật ngữ “nghiện” để chỉ sự phụ thuộc của cơ thể vào thuốc, kể cả các bác sỹ. Chính xác nó được hiểu là một bệnh mạn tính được xác định bằng việc bắt buộc phải sử dụng một loại thuốc nhằm tạo ra biến đổi và tiếp tục được sử dụng bất chấp sự khác thường đó. Đơn giản hơn, nếu sử dụng thuốc giảm đau liều cao với mục đích phi trị liệu mới có thể gọi là lạm dụng thuốc, hoặc thường xuyên tiêm thuốc chứa á phiện liều lượng lớn qua đường tĩnh mạch mới có thể dẫn đến “nghiện”.
Người ta vẫn nói rằng dùng thuốc giảm đau tới một thời gian nào đó có thể bị nghiện. Thực chất, việc chẩn đoán về tình trạng nghiện thuốc giảm đau có thể dựa vào các dấu hiệu sớm như tăng liều mà không nhờ bác sỹ tư vấn hay bệnh nhân khám nhiều bác sỹ nhưng không đề cập đến đơn thuốc đang dùng. Dù khó nhận ra nhưng về mặt khoa học, có gì đó đang thay đổi trong não của người bệnh khiến họ bắt buộc phải nhờ cậy đến thuốc, nếu không thì cơn đau sẽ càng tồi tệ hơn do bệnh tình tiến triển hoặc do bị “nhờn” thuốc giảm đau.
Mỗi bệnh nhân có đơn thuốc giảm đau riêng
Phần lớn con người không bị nghiện thuốc giảm đau nhưng không có nghĩa là được dùng thoải mái. Vì thế, nguyên tắc hàng đầu vẫn là sử dụng thuốc giảm đau theo đúng đơn của bác sỹ, sau đó ghi lại phản ứng cả tích cực và tiêu cực của cơ thể. Và nếu muốn dùng liều cao hơn, tuyệt đối không nên tự mình quyết định vì liều dùng “leo thang” có vì mục đích giảm đau hay không vẫn phải xem xét hậu quả về sau.
Quan niệm chung cho rằng thà chịu đau hơn là đối mặt với nguy cơ nghiện thuốc. Đúng thế, việc điều trị bao giờ cũng cần đến sự chịu đựng. Bên cạnh đó, với những người hay bị cơn đau hành hạ, họ làm mọi cách để giảm đau nhưng theo các chuyên gia, đó không phải là mục tiêu duy nhất. Bởi giảm đau là chưa đủ, mà còn phải can thiệp để kiểm soát nó, rồi khôi phục chức năng khiến người bệnh tự chủ, thực hiện hoạt động thường ngày cũng như giao tiếp xã hội.
“Tôi là người mạnh mẽ, tôi không thể nghiện thuốc giảm đau được”. Với câu khẳng định ấy, các chuyên gia cho rằng nghiện không chỉ là ý chí hay sự thất bại về mặt đạo đức, nó là một căn bệnh mạn tính và với một số người trong gene di truyền đã có xu hướng dễ mắc hơn người khác. Số liệu thống kê của chính phủ Mỹ công bố, trong năm 2007, khoảng 1,7 triệu người Mỹ trên 12 tuổi lạm dụng hoặc nghiện thuốc giảm đau. Để tránh lan truyền, điều cần lưu ý là không nên dùng chung đơn thuốc với người khác, cũng đừng cố giúp ai bằng cách mách họ đơn thuốc giảm đau mà mình đã dùng.
(Theo ANTĐ/WebMD)
