Tuổi dậy thì là thời điểm đánh dấu bước phát triển vượt bậc của một đứa trẻ về chiều cao, nhưng nhiều trẻ đã bỏ lỡ cơ hội cuối cùng này để đạt được tầm vóc lý tưởng chỉ vì chưa biết đâu là nguyên nhân chính khiến trẻ thấp còi, thiếu chiều cao ở giai đoạn này.
Thiếu chiều cao chủ yếu là do đâu
Thực tế ở độ tuổi dậy thì, nhiều trẻ em Việt Nam vẫn không có chiều cao đạt chuẩn trung bình. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, có rất nhiều nguyên nhân khiến ở độ tuổi dậy thì trẻ em VN chưa phát triển được tối đa chiều cao, trước hết là có thể do suy dinh dưỡng từ trong bụng mẹ, hoặc do năm tháng đầu đời, đặc biệt là dưới 3 tuổi, trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi, sẽ ảnh hưởng tới tận tuổi trưởng thành.
Nếu trẻ dưới 3 tuổi bị suy dinh dưỡng thấp còi thì đến tuổi trưởng thành sẽ thua thiệt từ 8 đến 15cm so với tiềm năng phát triển chiều cao của trẻ. Bên cạnh đó, môi trường sống chưa được trong sạch, khiến bé dễ mắc phải các đường hô hấp, tiêu chảy, nhiễm khuẩn, ảnh hưởng tới phát triển chiều cao của trẻ. Đặc biệt trong giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì, trẻ chưa được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng. Điều này ảnh hưởng đến việc trẻ không thể phát triển hết tiềm năng chiều cao vốn có của mình.
PGS. Nguyễn Thị Lâm cho biết thêm, tuổi dậy thì trung bình bắt đầu từ 12, 13 tuổi, có trẻ sớm hơn là lúc 10 -11 tuổi, nhưng cũng có trẻ tình trạng dinh dưỡng không tốt thì lại dậy thì chậm hơn vào lúc 14, 15 tuổi và tuổi dậy thì thường kéo dài từ 2 – 3 năm. Sau đó quá trình tăng trưởng thường chậm và duy trì tới tuổi trưởng thành.
Quá trình phát triển chiều cao của trẻ diễn ra ngay trong bụng mẹ. Sau khi sinh ra, trẻ đã có trung bình chiều cao từ 50 – 52cm, và trong năm đầu tiên thường trẻ có chiều cao tăng gấp rưỡi lúc mới sinh, tức là sau 1 tuổi, trẻ đã có chiều cao từ 75 – 80cm, sau đó mỗi năm tăng trung bình 6-7cm/năm. Đặc biệt đến tuổi tiền dậy thì, trẻ có 1 đến 2 năm tăng chiều cao rất nhanh, có thể đạt từ 20 – 22cm/năm, sau đó trẻ tăng chậm lại khoảng 1cm/năm trong thời gian tiếp theo cho đến năm 18 tuổi trẻ sẽ không tăng thêm nữa.
Tận dụng tối đa tiềm năng cao lớn ở tuổi dậy thì
Nhiều người vẫn lầm tưởng, tầm vóc của một người quyết định bởi gen di truyền, nhưng theo PGS. Nguyễn Thị Lâm, yếu tố di truyền thực ra chỉ đóng góp 20% sự tăng trưởng cũng như sức khỏe của trẻ. Và người Việt Nam không phải do di truyền thấp bé nhẹ cân, đã có các nghiên cứu chứng minh rằng người Việt Nam từ lúc sinh ra tới năm 18 tuổi có sự phát triển chiều cao giống như người Châu Âu, nếu chúng ta được nuôi dưỡng tốt và sống trong môi trường sạch sẽ thì trẻ em Việt Nam cũng phát triển chiều cao tương tự như trẻ em các quốc gia phát triển.
Để tận dụng tối đa tiềm năng phát triển chiều cao đó để giúp trẻ cao lớn ở tuổi dậy thì, PGS. Nguyễn Thị Lâm cho rằng, yếu tố dinh dưỡng đặc biệt quan trọng với phát triển chiều cao của trẻ vì giai đoạn này trẻ tăng trưởng rất nhanh có thể 20 – 22cm/năm nếu được đảm bảo đủ yếu tố dinh dưỡng.
Cha mẹ nên nuôi dưỡng trẻ bằng chế độ ăn đa dạng, đủ các nhóm thực phẩm để cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, các vitamin khoáng chất cần thiết theo nhu cầu của trẻ thì mới có thể phát huy hết tiềm năng chiều cao của mình. Ví dụ như canxi, thành phần quan trọng để cấu tạo bộ xương của trẻ, tới 14-15 tuổi thì 90% canxi đã được tích lũy trong xương.
Còn thực tế thì lượng canxi trong khẩu phần ăn hằng ngày chưa đáp ứng được nhu cầu của trẻ, bởi tuổi dậy thì trẻ cần tới 1000mg canxi/ngày, nếu trẻ không chịu uống sữa, ăn thực phẩm giàu canxi thì khẩu phần mới chỉ đáp ứng được 50% nhu cầu canxi hằng ngày.
Bên cạnh đó, chế độ ăn phải đảm bảo cung cấp vitamin D3 nhằm giúp hấp thu canxi vào máu, nhất là MK7 (vitamin K2) giúp cho vận chuyển canxi từ máu vào xương và ngăn cản không cho canxi lắng đọng ở thành mạch máu, mô mềm giúp ngăn ngừa táo bón, sỏi thận. Không những thế MK7 còn có tác động kép giúp tăng sinh collagen giúp kết dính để cho xương chắc khỏe, dẻo dai.
Ngoài ra, còn rất nhiều các vitamin khoáng chất kháng như Magie, Kẽm cũng tham gia vào thành phần cấu tạo của xương, DHA góp phần tăng hoạt tính của quá trình tạo cốt bào giúp tổ chức xương phát triển tốt hơn. Và một chất nữa đặc biệt quan trọng đối với tuổi dậy thì chính là Chondroitin Sulfat – đây là thành phần cấu tạo của tổ chức sụn ở gân, da, mắt, thần kinh, nếu bổ sung đầy đủ dưỡng chất này sẽ giúp kích thích lớp sụn ở trẻ phát triển nhanh và nhiều hơn, nhờ đó xương dài ra nhanh hơn.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, tiềm năng phát triển chiều cao ở tuổi dậy thì còn phải kể đến yếu tố luyện tập thể dục thể thao và ngủ đủ giấc. Chẳng hạn như trẻ có thói quen vận động thể dục góp phần thúc đẩy lưu thông máu đến các tổ chức xương được tốt hơn và mang chất khoáng canxi, magie, kẽm đến xương được đầy đủ, sẽ giúp trẻ tăng cường chiều cao thêm được tới 7.2cm
Cùng với đó, khi trẻ ngủ đủ giấc, ngủ sâu, và ngủ đúng giờ thì hoocmon tăng trưởng của trẻ sẽ được tiết ra nhiều, yếu tố này cũng đóng góp vào việc phát triển chiều cao toàn diện của trẻ.
Để được tư vấn về cách tăng trưởng chiều cao cho con trong tuổi dậy thì, hãy gọi tới (04).39.978.898 hoặc 1900.1259 (Giờ hành chính) hoặc gửi câu hỏi tới hòm thư: bstuvan@caolonthongminh.vn (miễn phí).
